ពិតជាគំនិតល្អណាស់! ការប្រើប្រាស់ Bootstrap នឹងធ្វើឱ្យមេរៀននេះកាន់តែមានរចនាសម្ព័ន្ធស្រស់ស្អាត ទាក់ទាញ និងងាយស្រួលអាននៅលើគ្រប់ឧបករណ៍ទាំងអស់។ ខាងក្រោមនេះគឺជាកូដ HTML ពេញលេញ ដែលបានបញ្ចូលខ្លឹមសារមេរៀន "អារីយ៉ះ" ជាមួយការរចនាដោយប្រើ Bootstrap ជំនាន់ចុងក្រោយ (Bootstrap 5)។ ខ្ញុំបានកែសម្រួលប្លង់ តម្រៀបខ្លឹមសារ និងបន្ថែមធាតុមួយចំនួនដូចជា ប៊ូតុង រូបតំណាង (Icons) និងកាត (Cards) ដើម្បីឱ្យមេរៀនកាន់តែមានភាពរស់រវើក។ កូដ HTML ជាមួយ Bootstrap អ្នកអាចចម្លងកូដខាងក្រោមทั้งหมด ហើយបិទភ្ជាប់ទៅក្នុងឯកសារ .html រួចបើកវានៅលើ Browser ដើម្បីមើលលទ្ធផល។ មេរៀន៖ អារីយ៉ះ (ការឲ្យខ្ចីប្រើ)

មេរៀន៖ អារីយ៉ះ

ការឲ្យខ្ចីប្រើប្រាស់ដោយមិនគិតថ្លៃ ក្នុងសាសនាអ៊ីស្លាម

គោលបំណងនៃមេរៀន

នៅក្នុងមេរៀននេះ យើងនឹងសិក្សាឈ្វែងយល់អំពី៖

អត្ថន័យពិតប្រាកដនៃ អារីយ៉ះ
ច្បាប់ និងលក្ខខណ្ឌដែលពាក់ព័ន្ធនឹង អារីយ៉ះ
ភាពខុសគ្នារវាង អារីយ៉ះ (ការខ្ចីប្រើ) និង វ៉ាទីអះ (ការផ្ញើទុក)

និយមន័យនៃអារីយ៉ះ

អារីយ៉ះ (العَارِيَّة) គឺជាការអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកណាមួយខ្ចីរបស់អ្វីមួយយកទៅប្រើប្រាស់ ដោយមិនមានការចំណាយ ឬបង់អ្វីទាំងអស់។ ឈ្មោះនេះមានន័យថា "ទទេ" ឬ "គ្មានអ្វីនៅលើ" ព្រោះវាមិនពាក់ព័ន្ធនឹងការបង់ប្រាក់ត្រឡប់មកវិញទេ។

និយាយឲ្យស្រួលយល់ គឺ "ការឲ្យខ្ចីប្រើដោយឥតគិតថ្លៃ"។

ច្បាប់នៃអារីយ៉ះ

អារីយ៉ះ គឺជាទម្រង់មួយនៃការជួយគ្នាក្នុងភាពសុចរិត និងការកោតខ្លាចអល់ឡោះ។ វាជាទង្វើដែលត្រូវបានអនុញ្ញាត ( جائز ) នៅក្នុងគម្ពីរគួរអាន, ស៊ុណ្ណះ, និងការឯកភាពរបស់អ្នកប្រាជ្ញ។

វាជាប្រការ ស៊ូណិត ( مستحب ) និងជាមធ្យោបាយដើម្បីខិតទៅជិតអល់ឡោះ តាមរយៈការសប្បុរសធម៌ ការជួយបំពេញតម្រូវការអ្នកដទៃ និងការបង្ហាញសេចក្តីអាណិតស្រឡាញ់គ្នា។

មូលហេតុដែលអនុញ្ញាត

ពេលខ្លះ មនុស្សម្នាក់ត្រូវការប្រើប្រាស់របស់អ្វីមួយដែលខ្លួនគ្មាន ហើយក៏គ្មានប្រាក់សម្រាប់ទិញឬជួលវាដែរ។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នា ម្ចាស់របស់ក៏មិនអាចឲ្យដាច់បាន តែអាចឲ្យខ្ចីប្រើបណ្ដោះអាសន្ន។

ដូច្នេះ អារីយ៉ះ ផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់ភាគីទាំងពីរ៖ អ្នកให้ខ្ចីទទួលបានផលបុណ្យ ហើយអ្នកខ្ចីទទួលបានប្រយោជន៍ពីវត្ថុនោះ។

ភស្តុតាងអំពីអារីយ៉ះ

ពីគម្ពីរគួរអាន

﴿...وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَىٰ ۖ وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ...﴾

អត្ថន័យ៖ “ចូរពួកអ្នកជួយគ្នាក្នុងការធ្វើអំពើល្អ និងកោតខ្លាចអល់ឡោះ។ ហើយចូរពួកអ្នកកុំជួយគ្នាក្នុងការធ្វើអំពើបាប និងធ្វើជាសត្រូវនឹងគ្នាឱ្យសោះ។”

ជំពូក អាល់ម៉ាអ៊ីហ្ទះ, អាយ៉ាត់ទី ២

ពីស៊ុណ្ណះ (ហាទីស)

ពីលោក អាណាស្ស ( رضي الله عنه ) បាននិយាយថា៖ នៅពេលមួយប្រជាជនម៉ាឌីណះជួបការភ័យខ្លាច, ព្យាការី ﷺ បានខ្ចីសេះមួយក្បាលពី អាពូតុលហះ ដែលមានឈ្មោះថា "អាល់ម៉ាន់ទូប" ហើយលោកក៏បានជិះវា។ ពេលត្រឡប់មកវិញ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖

«យើងមិនបានឃើញអ្វីទេ (ដែលគួរឲ្យភ័យខ្លាច) ប៉ុន្តែយើងបានរកឃើញថាសេះនេះលឿនដូចមហាសមុទ្រ។»

កត់ត្រាដោយ ពូខរី (២៦២៧) និង មូស្លីម (២៣០៧)

លក្ខខណ្ឌនៃអារីយ៉ះ

១. វត្ថុដែលខ្ចី៖ ត្រូវតែជារបស់ที่สามารถប្រើប្រាស់បាន ហើយនៅคงสภาพដដែល (មិនមែនជាของกิน)។
២. ការប្រើប្រាស់៖ ត្រូវតែយកไปប្រើក្នុងផ្លូវដែលត្រឹមត្រូវ (ហឡាល)។ ឧទាហរណ៍៖ មិនត្រូវឲ្យខ្ចីឡានដើម្បីដឹកគ្រឿងស្រវឹងទេ។
៣. អ្នកឲ្យខ្ចី៖ ត្រូវតែជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ ឬអ្នកតំណាងដែលได้รับอนุญาต។
៤. អ្នកខ្ចី៖ ត្រូវមានសមត្ថភាព និងទំនួលខុសត្រូវក្នុងការប្រើប្រាស់វត្ថុនោះ។

ច្បាប់មូលដ្ឋាន (រ៉ូកូន)

១. អ្នកឲ្យខ្ចី (المُعِير): ម្ចាស់របស់។
២. អ្នកខ្ចី (المُسْتَعِير): អ្នកទទួលផលប្រយោជន៍។
៣. របស់ដែលខ្ចី (المُعَار): វត្ថុដែលយកไปប្រើ (សត្វ, យានជំនិះ, ឧបករណ៍)។
៤. ទម្រង់ (الصِّيغَة): កិច្ចព្រមព្រៀង, មិនថាជាពាក្យសម្តី, កាយវិការ, ឬទង្វើ។

ការទទួលខុសត្រូវ និងការប្រគល់វត្ថុវិញ

អ្នកខ្ចីត្រូវតែថែរក្សាវត្ថុដែលបានខ្ចីให้ดี ប្រគល់ជូនម្ចាស់វិញក្នុងสภาพដូចដើម បន្ទាប់ពីប្រើប្រាស់រួច។

ការខូចខាត៖ ប្រសិនបើវត្ថុខូចខាតដោយការធ្វេសប្រហែស ឬប្រើខុសគោលដៅ អ្នកខ្ចីត្រូវទទួលខុសត្រូវសងវិញ។
ការប្រគល់វិញ៖ អ្នកឲ្យខ្ចីមានសិទ្ធិទាមទាររបស់ខ្លួនមកវិញគ្រប់ពេល ដរាបណាមិនបង្កការខាតបង់ធ្ងន់ធ្ងរដល់អ្នកខ្ចី (ឧទាហរណ៍៖ ខ្ចីដីដាំដំណាំ ត្រូវរង់ចាំដល់ពេលប្រមូលផល)។

﴿إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَىٰ أَهْلِهَا...﴾

អត្ថន័យ៖ "ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះបញ្ជាពួកអ្នកឱ្យប្រគល់បញ្ញើទាំងឡាយទៅឱ្យម្ចាស់របស់គេវិញ..."

ជំពូក អាន់នីសាក, អាយ៉ាត់ទី ៥៨

ភាពខុសគ្នា៖ អារីយ៉ះ vs វ៉ាទីអះ

អារីយ៉ះ (ការខ្ចីប្រើ)

អ្នកខ្ចីយករបស់ไปប្រើเพื่อប្រយោជន៍ខ្លួនឯង។ ដូច្នេះ ត្រូវรับผิดชอบទាំងស្រុងចំពោះវត្ថុនោះ បើទោះបីជាខូចខាតដោយគ្មានការធ្វេសប្រហែសក៏ដោយ (យោងតាមទស្សនៈមួយចំនួន)។

វ៉ាទីអះ (ការផ្ញើទុក)

អ្នកรับฝาก គ្រាន់តែជួយดูแลรักษาដើម្បីម្ចាស់របស់ប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ មិនត្រូវรับผิดชอบទេ ប្រសិនបើវត្ថុខូចខាត ដរាបណាខ្លួនមិនបានធ្វេសប្រហែស។

ប្រការដែលធ្វើឲ្យអារីយ៉ះត្រូវបញ្ចប់

១. រយៈពេលនៃការខ្ចីត្រូវផុតកំណត់។
២. អ្នកឲ្យខ្ចីសុំរបស់ខ្លួនត្រឡប់មកវិញ។
៣. ភាគីណាមួយបានស្លាប់។
៤. ភាគីណាមួយបាត់បង់សតិ (ឆ្កួត) ឬត្រូវបានរឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិ។
៥. វត្ថុដែលខ្ចីត្រូវបំផ្លាញ ឬបាត់បង់។

ការពន្យល់អំពីការកែសម្រួល និងការប្រើប្រាស់ Bootstrap៖ រចនាសម្ព័ន្ធទូទៅ (Structure): : កំណត់ជាឯកសារ HTML5។

: បង្កើតប្រអប់មួយនៅចំកណ្តាលអេក្រង់ និងមានគម្លាតពីលើក្រោម (my-5) ដើម្បីកុំឱ្យអក្សរនៅជាប់ขอบจอ។ CSS និង Fonts: ខ្ញុំបានភ្ជាប់ Bootstrap CSS, Bootstrap Icons, និង Google Fonts (Koulen សម្រាប់ចំណងជើង និង Noto Sans Khmer សម្រាប់เนื้อหา) ដើម្បីให้អក្សរខ្មែរស្អាត និងទាក់ទាញ។ ចំណងជើង (Header):

: ដាក់ចំណងជើងមេរៀននៅចំកណ្តាល និងមានគម្លាតពីក្រោម (mb-5)។

: ធ្វើឱ្យចំណងជើងធំ និងលេចធ្លោ។ ប្រអប់គោលបំណង (Alert Box):
: ប្រើប្រអប់ពណ៌ខៀវស្រាល ដើម្បីเน้นย้ำគោលបំណងមេរៀន ធ្វើឱ្យអ្នកអានដឹងពីអ្វីដែលគេនឹងរៀន។ កាត (Cards):
: ខ្ញុំបានដាក់ផ្នែកនីមួយៗ (និយមន័យ, ច្បាប់, លក្ខខណ្ឌ...) នៅក្នុង "កាត" ដើម្បីให้เนื้อหาดูเป็นระเบียบ และបែងចែកชัดเจน។
: ជាផ្នែកเนื้อหาของកាត។ ប្លង់ក្រឡា (Grid System):
និង
: ខ្ញុំបានប្រើប្រព័ន្ធក្រឡារបស់ Bootstrap ដើម្បីដាក់ "ច្បាប់" និង "មូលហេតុ" ให้อยู่เคียงข้างกันบนจอใหญ่ และจะเรียงต่อกันบนจอมือถือโดยอัตโนมัติ។ ដូចគ្នាចំពោះការប្រៀបធៀប "អារីយ៉ះ" និង "វ៉ាទីអះ"។ រូបតំណាង (Icons):

រៀនឥស្លាម

អារីយ៉ះ