ក្រមសីលធម៌អ៊ីស្លាមក្នុងប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុ
(មូអាម៉ាឡាតម៉ាលីយ៉ះ)
នៅក្នុងមេរៀននេះ យើងនឹងសិក្សាអំពីចំណុចសំខាន់ៗ ដែលទាក់ទងទៅនឹងក្រមសីលធម៌អ៊ីស្លាមនៅក្នុងប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុ ដើម្បីស្វែងយល់ពីប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុដែលប្រកបដោយសីលធម៌ និងតុល្យភាព។
- ✓ យល់ដឹងអំពីប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុនៅក្នុងអ៊ីស្លាម។
- ✓ បង្ហាញពីតុល្យភាពនៃច្បាប់អ៊ីស្លាមនៅក្នុងប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុ។
- ✓ បញ្ជាក់អំពីក្រមសីលធម៌អ៊ីស្លាម ដែលចាំបាច់ត្រូវតែយកចិត្តទុកដាក់ឲ្យបានខ្ពស់។
ជាការពិតណាស់ សីលធម៌ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងល្អឥតខ្ចោះទៅនឹងគ្រប់ទិដ្ឋភាពនៃជីវិត។ លក្ខណៈសំខាន់មួយនៃប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុអ៊ីស្លាមគឺត្រូវផ្អែក និងសង្កេតលើតម្លៃសីលធម៌ ដែលធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធនេះមានលក្ខណៈប្លែកពីប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចផ្សេងទៀត។
១. តើអ្វីទៅជាប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុក្នុងសាសនាអ៊ីស្លាម?
វាគឺជាអ្វីគ្រប់យ៉ាងដែលច្បាប់អ៊ីស្លាម (ស្ហារីអះ) បានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើប្រតិបត្តិការ ដើម្បីជាប្រយោជន៍នៃប្រាក់ចំណូលស្របច្បាប់។ ប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុរួមមាន៖ កិច្ចសន្យាទាំងអស់ដោយផ្អែកលើហិរញ្ញវត្ថុ ឬការផ្តល់សិទ្ធិលើផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ដូចជា ការទិញលក់, ការជួល, ការបង្កើតក្រុមហ៊ុន និងកិច្ចព្រមព្រៀងផ្សេងទៀត។
២. គោលបំណងនៃប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុអ៊ីស្លាម
“ទ្រង់ជាអ្នកដែលបានបង្កើតផែនដីឱ្យមានភាពងាយស្រួលសម្រាប់ពួកអ្នក។ ដូចេ្នះ ចូរពួកអ្នកធ្វើដំណើរគ្រប់ទិសទីនៅលើវា ហើយចូរពួកអ្នកបរិភោគអំពីលាភសក្ការៈរបស់ទ្រង់ចុះ...”
“អ្នកជំនួញដ៏ស្មោះត្រង់ នឹងបាននៅជាមួយបណ្តាលអ្នកនាំសារ និងអ្នកទៀងត្រង់ ក៏ដូចជាពួកទុក្ករបុគ្គល (ស្ហាហីទ)។”
“ហើយទ្រង់ជាអ្នកដែលបានបង្កើតពួកអ្នកឱ្យធ្វើជាអ្នកគ្រប់គ្រងផែនដី(ពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ) ហើយទ្រង់បានលើកឋានៈពួកអ្នកមួយចំនួនឱ្យលើសពីគ្នា ដើម្បីទ្រង់នឹងសាកល្បងពួកអ្នក...”
៣. តុល្យភាពក្នុងប្រតិបត្តិការអ៊ីស្លាម
សាសនាអ៊ីស្លាមគឺជាសាសនានៃសេចក្តីពិត ដែលបង្ហាញមនុស្សលោកនូវអ្វីដែលល្អសម្រាប់ពួកគេ។ ប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុអ៊ីស្លាមមានតុល្យភាពរវាងតម្រូវការផ្នែករូបកាយ (លោកិយ) និងតម្រូវការផ្នែកស្មារតី (បរលោក)។
“តើម្ចាស់ដែលបានបង្កើត(អ្វីៗទាំងអស់)មិនបានដឹងទេឬ? ហើយទ្រង់គឺជាអ្នកដែលឆ្លាតវៃ ដឹងជ្រួតជ្រាបបំផុត។”
- ផ្នែកលោកិយ៖ ច្បាប់អ៊ីស្លាមគ្រប់គ្រងប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុដោយយុត្តិធម៌ ដើម្បីធានាសិទ្ធិគ្រប់ភាគី។
- ផ្នែកសាសនា៖ គោលបំណងចុងក្រោយគឺដើម្បីទទួលបានការពេញចិត្តពីអល់ឡោះ និងលើកកម្ពស់ភាតរភាព តាមរយៈការលើកទឹកចិត្តឱ្យមានសប្បុរសធម៌ និងជៀសវាងការប្រព្រឹត្តអំពើអយុត្តិធម៌។
៤. ប្រភេទនៃប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុទាក់ទងនឹងសិទ្ធិ
ប្រភេទទី១៖ យុត្តិធម៌ (Justice)
គឺការធានាសិទ្ធិរបស់ភាគីទាំងពីរក្នុងប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុដោយគ្មានការបន្ថែម ឬកាត់បន្ថយ ដូចជាការលក់ដូរ និងជួលក្នុងតម្លៃសមរម្យ។
“...ហើយយើងបានអនុញ្ញាតចំពោះការលក់ដូរ...”
ប្រភេទទី២៖ គុណធម៌ (Virtue)
គឺការបង្ហាញនូវសេចក្តីសប្បុរស ដូចជាការទុកពេលឱ្យអ្នកជំពាក់បំណុល ឬលុបបំណុលឱ្យគេ។
“ហើយប្រសិនបើគេគ្មានលទ្ធភាពសង ចូរពួកអ្នកពន្យារពេលរហូតគេមានលទ្ធភាព។ ប៉ុន្ដែបើពួកអ្នកបរិច្ចាគវិញនោះ គឺជាការប្រសើរបំផុតសម្រាប់ពួកអ្នក...”
ប្រភេទទី៣៖ ការគៀបសង្កត់ (Oppression)
គឺនៅពេលបុគ្គលណាម្នាក់យកលើសពីសិទ្ធិរបស់ខ្លួន ឬប្រើប្រាស់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកដទៃដោយមធ្យោបាយមិនត្រឹមត្រូវ ដូចជាការយកការប្រាក់ (រីបា), លេងល្បែងស៊ីសង, និងការមិនផ្តល់សិទ្ធិឱ្យអ្នកដទៃ។
“...តែប្រសិនបើពួកអ្នកបោះបង់ចោល(ការប្រាក់)សម្រាប់ពួកអ្នកគឺប្រាក់ដើមរបស់ពួកអ្នក។ (ការធ្វើដូចេ្នះ) ពួកអ្នកមិនបំពានលើគេ ហើយគេក៏មិនបំពានលើពួកអ្នកដែរ។”
៥. ក្រមសីលធម៌សំខាន់ៗក្នុងប្រតិបត្តិការអ៊ីស្លាម
១. ការប្រកាន់ខ្ជាប់កិច្ចសន្យា
ត្រូវបំពេញតាមកិច្ចសន្យាដែលស្របច្បាប់។ “ឱបណ្ដាអ្នកដែលមានជំនឿ! ចូរពួកអ្នកអនុវត្ដតាមកិច្ចសន្យាចុះ” (អាល់ម៉ាអ៊ីហ្ទះ ៖ ១)។
២. ការបំពេញសេចក្តីទុកចិត្ត
អ្នកដែលគេទុកចិត្ត ត្រូវតែស្មោះត្រង់ ហើយកោតខ្លាចអល់ឡោះជាម្ចាស់របស់គេ (អាល់ប៉ាក៏រ៉ោះ ៖ ២៨៣)។
៣. ភាពស្មោះត្រង់ និងមិនលាក់បាំង
ប្រសិនបើភាគីអាជីវកម្មប្រាប់ការពិត ពួកគេនឹងទទួលបានពរជ័យ ប៉ុន្តែបើកុហក ពរជ័យនឹងរលាយបាត់ (ពូខរី ៖ ២០៧៩)។
៤. ជៀសវាងការបោកប្រាស់
ព្យាការី ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលបន្លំបោកប្រាស់យើង នោះគេមិនស្ថិតក្នុងចំណោមពួកយើងទេ» (មូស្លីម ៖ ១០១)។
៥. ជៀសវាងរឿងគួរឱ្យសង្ស័យ
អ្នកណាដែលជៀសវាងរឿងគួរឱ្យសង្ស័យ គេនឹងជួយសង្គ្រោះសាសនា និងកិត្តិយសរបស់គេឱ្យស្អាតស្អំ (ពូខរី ៖ ៥២)។
៦. មិនស៊ីទ្រព្យអ្នកដទៃដោយខុសច្បាប់
“ហើយចូរពួកអ្នកកុំស៊ីទ្រព្យសម្បត្ដិគ្នាដោយខុសច្បាប់ (សំណូក, កេងប្រវ័ញ្ច, លួច, ប្លន់...)” (អាល់ប៉ាក៏រ៉ោះ ៖ ១៨៨)។
៧. ស្រឡាញ់បងប្អូនរួមជំនឿដូចខ្លួនឯង
«គ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអ្នកមានជំនឿ (ពិតប្រាកដ) នោះទេ រហូតដល់គាត់ស្រឡាញ់បងប្អូនរួមជំនឿរបស់គាត់នូវអ្វីដែលគាត់ស្រឡាញ់សម្រាប់ខ្លួនគាត់»។